Dlaczego warto jechać na Wybrzeże Kości Słoniowej? Zacznijmy od tego, co zaskakuje najbardziej: w Jamusukro, mieście na sawannie w środku Afryki Zachodniej, stoi największy kościół na świecie. Trzydzieści tysięcy metrów kwadratowych, miejsce dla osiemnastu tysięcy ludzi, marmur i witraże w skali, której nie spodziewa się nikt, kto przyjeżdża tu po dżunglę i plaże [DO WERYFIKACJI]. A dżungla i plaże też są. Wybrzeże Kości Słoniowej to kraj, który w jednym tygodniu podróży daje szklane wieżowce nad wodą, kolonialne ruiny z listy UNESCO, mgliste góry z wodospadami i pierwotny las deszczowy z szympansami rozbijającymi orzechy kamieniami. Do tego kuchnię uznawaną za jedną z najlepszych w regionie i muzykę, która stąd wychodzi na całą Afrykę – Coupé-Décalé i Zouglou narodziły się w Abidżanie. To kierunek dla osób, które nie potrzebują utartej trasy. Ruch turystyczny jest tu niewielki, angielski praktycznie nie działa, a większość rzeczy załatwia się po francusku i za gotówkę. W zamian dostaje się kraj, w którym nikt nie sprzedaje przedstawienia dla turystów, bo turystów jest za mało, żeby się to opłacało. Osoby w wieku 18–25 lat znajdą tu Abidżan z życiem nocnym, które w Afryce Zachodniej nie ma konkurencji, i budżet dzienny od stu złotych. Trzydziestolatkowie – kulturę Senufo w Korhogo, tańce w maskach na liście UNESCO i podróż bez pośpiechu po zachodnich górach. Szukający wyższej półki – mierzeję w Assinie-Mafia, prywatnego przewodnika w Parku Narodowym Taï i restauracje Abidżanu.

Wybrzeże Kości Słoniowej w skrócie (TL;DR)

• Kiedy jechać – od listopada do marca, w głównej porze suchej. Maj–lipiec to na południu ulewy, podtopione drogi i komary.
• Wiza – wymagana e-wiza, składana przed wylotem na rządowym portalu snedai.com, koszt 73 EUR (około 310 PLN) [DO WERYFIKACJI]. Paszport ważny minimum 6 miesięcy od daty wjazdu.
• Szczepienie na żółtą gorączkę jest obowiązkowe, a książeczka szczepień sprawdzana na lotnisku w Abidżanie. Bez niej można nie wejść do kraju.
• Waluta – frank CFA Afryki Zachodniej (XOF), sztywno powiązany z euro kursem 1 EUR = 655,957 XOF [DO WERYFIKACJI]. Gotówka w euro wymieniana bez prowizji.
• Malaria występuje w całym kraju przez cały rok – leki przeciwmalaryczne i repelent z DEET to nie nadgorliwość, a warunek spokojnego wyjazdu.
• Główny magnes – Bazylika Matki Boskiej Królowej Pokoju w Jamusukro, według Księgi Rekordów Guinnessa największy kościół na świecie, plus Abidżan jako centrum muzyki i życia nocnego Afryki Zachodniej.

Co zobaczyć na Wybrzeżu Kości Słoniowej?

Kraj dzieli się na pięć części, które podróżuje się zupełnie inaczej.

Abidżan i pas nadmorski. Abidżan to kilkumilionowa metropolia rozłożona wokół laguny Ébrié, z biznesową dzielnicą Le Plateau, której wieżowce wyrastają wprost z wody – stąd przydomek „Manhattan Afryki Zachodniej". Do tego futurystyczna Katedra St. Paul, galerie sztuki, dzielnice Cocody i Zone 4 z restauracjami, oraz Park Narodowy Banco, czyli las równikowy z gigantycznymi mahoniowcami w granicach miasta. Godzinę dalej leży Grand-Bassam, dawna kolonialna stolica z listy UNESCO – pastelowe fasady z XIX wieku rozsypujące się między laguną a oceanem, targi ze sztuką i plaże, na których łapie się fale. Na wschód od Bassam ciągnie się mierzeja Assinie-Mafia z obozami surferskimi.

Jamusukro i sawanna centralna. Polityczna stolica kraju, przeniesiona tu z Abidżanu w 1983 roku, bo pochodził z niej pierwszy prezydent. Bazylika Matki Boskiej Królowej Pokoju jest głównym powodem przyjazdu, ale kilkaset metrów dalej stoi pałac prezydencki, w którego fosie żyje ponad dwieście krokodyli nilowych, karmionych publicznie każdego popołudnia świeżym mięsem [DO WERYFIKACJI].

Zachodnie góry wokół Man. Tu robi się chłodno, mgliście i zielono. Wodospady Cascades de Man spadają ze skał kilka kilometrów od miasta, na Mont Tonkpi da się wejść, a w świętym lesie w Dah żyją oswojone małpy. Największa atrakcja jest jednak we wsi Lieupleu: tradycyjny wiszący most nad rzeką Cavally, wypleciony w całości z dżunglowych lian, bez jednego gwoździa. Według miejscowych podań powstaje w jedną noc, za sprawą leśnych duchów.

Park Narodowy Taï. Ostatni nienaruszony las deszczowy Afryki Zachodniej, obiekt UNESCO. Mieszkają tu hipopotamy karłowate i populacja szympansów, która jako jedna z niewielu na świecie nauczyła się używać kamieni jako młotów do rozbijania orzechów. Tropienie szympansów odbywa się pieszo, z przewodnikiem.

Północ i kultura Senufo. Korhogo to kulturowa stolica północy – pół-pustynny pas, hutnictwo, i przede wszystkim wioska Fakaha, w której od pokoleń maluje się geometryczne wzory na bawełnianych tkaninach. Tu też zobaczysz taniec masek pantery Boloye. Po drodze na południowy zachód warto zatrzymać się w Sassandrze, portowym miasteczku ze skalistymi zatokami, dzikimi plażami i kolonialnymi ruinami.

Rada od nas: nie próbuj robić wszystkich pięciu regionów w jednym tygodniu. Odległości są duże, a drogi w porze deszczowej potrafią wydłużyć każdy przejazd o połowę.

Sugerowane trasy po Wybrzeżu Kości Słoniowej

Siedem dni – wybrzeże i stolica. Abidżan (Le Plateau i Zone 4) → Grand-Bassam → Jamusukro z bazyliką i krokodylami → Assinie-Mafia → powrót do Abidżanu. Trasa bez długich przejazdów, dobra na pierwszy raz.

Czternaście dni – natura i góry. Abidżan → Grand-Bassam → Jamusukro → Man z wodospadami, Mont Tonkpi i mostem z lian w Lieupleu → Park Narodowy Taï i tropienie szympansów → Sassandra z dzikimi plażami → Korhogo i Fakaha → Assinie-Mafia → Abidżan.

Ta druga trasa wygląda na papierze prosto, a w praktyce to osiem przesiadek między regionami o zupełnie różnej infrastrukturze. Między Abidżanem a większymi miastami jeżdżą wygodne autokary dalekobieżne, ale wejście do Parku Narodowego Taï wymaga lokalnego przewodnika, dojazd do Lieupleu – samochodu i kogoś, kto zna drogę, a w górach Man i w dżungli Taï zasięg telefonu po prostu się kończy. Do tego dochodzi rzecz, o której łatwo zapomnieć przy planowaniu z Polski: święte lasy i maski w regionie Man są objęte tabu i wchodzi się tam wyłącznie z miejscowym przewodnikiem, za zgodą wsi.

Właśnie dlatego przy tej trasie wyjazd z ST.pl zdejmuje z podróżnego najwięcej: przeloty, transfery i przejazdy między regionami są spięte w jedną rezerwację, a koordynator, który jeździ tą trasą, wie, którzy przewodnicy mają wejścia do Taï i do wsi wokół Man, i przekłada plan, gdy droga po ulewie przestaje być przejezdna.

Ciekawostki o Wybrzeżu Kości Słoniowej

• Kraj ma dwie stolice. Jamusukro jest stolicą polityczną, Abidżan ekonomiczną i biznesową – i to Abidżan jest tym miastem, o którym słyszał świat.
• Ponad 40 procent światowego kakao pochodzi stąd [DO WERYFIKACJI]. Wybrzeże Kości Słoniowej jest największym producentem i eksporterem ziarna kakaowego na świecie, co ma jeden bardzo przyjemny skutek dla podróżnego: rzemieślnicza czekolada z lokalnego ziarna to jedna z najlepszych pamiątek, jakie da się stąd przywieźć.
• Oficjalna nazwa kraju nie powinna być tłumaczona. W 1986 roku rząd zastrzegł, że na arenie międzynarodowej obowiązuje francuskie Côte d'Ivoire – po polsku i tak mówimy Wybrzeże Kości Słoniowej, ale w dokumentach i na lotniskach zobaczysz wersję francuską.
• Flaga jest lustrzanym odbiciem flagi Irlandii. Te same trzy pionowe pasy – pomarańczowy, biały i zielony – tylko w odwrotnej kolejności. Na fladze irlandzkiej zielony jest przy drzewcu, na iworyjskiej pomarańczowy.
• Michael Jackson został tu koronowany na honorowego księcia. Królestwo Sanwi w rejonie Krinjabo na wschodzie kraju nadało mu tytuł w 1992 roku, podczas jego wizyty w Afryce [DO WERYFIKACJI].
• Taniec Zaouli ludu Guro jest na liście niematerialnego dziedzictwa UNESCO. Tancerz w rzeźbionej masce wykonuje stopami ruchy tak szybkie, że oko ich nie rozdziela. Jeśli trafisz na występ – zostań do końca, to pięć minut, których nie zobaczysz nigdzie indziej.
• Picasso i tkaniny z Fakahy. Według tradycji przekazywanej w regionie Korhogo malarz odwiedził wioskę Fakaha w 1968 roku i czerpał inspirację z geometrycznych malowideł Senufo [DO WERYFIKACJI].

Kuchnia Wybrzeża Kości Słoniowej – co warto zjeść?

Wyrazista, sycąca i ostra – uznawana za jedną z najlepszych w Afryce Zachodniej. Podstawą są ryż, maniok, plantany, olej palmowy, orzechy ziemne i obfitość świeżych ryb, morskich i rzecznych. Do tego sosy z okry i ostra pasta paprykowa piment, którą dostaniesz do wszystkiego.

Je się głównie w maquis – plenerowych lokalach z grillem, które w Abidżanie działają do rana. To nie jest gastronomia na pokaz, tylko codzienne miejsce, w którym siada całe miasto.

Z jedzenia ulicznego obowiązkowe są cztery rzeczy:

• Alloco – dojrzałe plantany pokrojone w kostkę i wysmażone na oleju palmowym na złoto, podawane z ostrą pastą piment, cebulą i rybą albo jajkiem.
• Garba – król taniego jedzenia, smażony filet z tuńczyka na attiéké (parowanym sfermentowanym manioku o konsystencji kuskusu), z posiekaną cebulą i świeżym chili.
• Choucouya – kawałki wołowiny lub koźliny w przyprawach, opiekane na węglu i podawane w gazecie z cebulą i musztardą.
• Smażony yam – chrupiące słupki w papierowej torbie, z ostrą pastą chili.

Z potraw, na które warto zarezerwować dłuższy obiad:

• Kedjenou – kurczak duszony wolno we własnym sosie w szczelnie zamkniętym glinianym garnku, z pomidorami, cebulą, czosnkiem i bakłażanami, bez kropli dolanej wody. Najbardziej iworyjska rzecz w tym spisie.
• Sauce Graine – gęsty sos z wyciągu z orzechów palmy olejowej, duszony z wołowiną, wędzoną rybą albo krabami.
• Foutou – elastyczna kula z ubitych w moździerzu plantanów albo yamu, którą nabiera się gęste sosy. Je się prawą ręką, nie sztućcami.
• Sauce Arachide – gulasz na maśle z prażonych orzechów ziemnych, z drobiem lub wołowiną, do ryżu.
• Riz Gras – iworyjska wersja jollof, ryż duszony w gęstym sosie pomidorowym z mięsem i warzywami.

Do picia: bissap (czerwony napar z hibiskusa z miętą), gnamankoudji (bardzo ostry, mrożony sok z korzenia imbiru z cytryną i ananasem), bandeji, czyli wino palmowe wyciśnięte prosto z pnia, oraz narodowe lagery Bock Solibra i Flag. Mocniejsza opcja to koutoukou, destylat z wina palmowego o mocy 40–50 procent [DO WERYFIKACJI].

Rada od nas: gnamankoudji jest ostrzejsze, niż wygląda. Za pierwszym razem weź małą butelkę.

Jaki jest klimat na Wybrzeżu Kości Słoniowej i kiedy jechać?

Najlepszy termin to listopad–marzec, czyli główna pora sucha. Kraj ma jednak trzy różne strefy klimatyczne i różnią się one na tyle, że jedna uśredniona tabela wprowadzałaby w błąd.

A tak wyglądają terminy z perspektywy planowania wyjazdu:

Budżet i plany potrafi wywrócić jedna rzecz: stan dróg po ulewach. Przejazd, który w porze suchej zajmuje pięć godzin, w czerwcu może zająć znacznie więcej albo w ogóle nie być możliwy – i to dotyczy głównie dojazdów do parków narodowych, czyli tego, po co się tu przyjeżdża.

Jeśli zależy Ci na festiwalach, w kalendarzu są cztery mocne pozycje: FEMUA w Abidżanie (kwiecień/maj), największy festiwal afrykańskiej muzyki miejskiej w regionie; Popo Carnaval w Bonoua (kwiecień) z paradą tradycyjnych masek; MASA w Abidżanie, co dwa lata, święto teatru ulicznego, tańca i mody; oraz Fête des Dipri w Gomon (kwiecień), obrzędowe święto ludu Abidji z nocnymi transami.

Zdaniem eksperta

„Weź na Wybrzeże Kości Słoniowej gotówkę w euro i wymieniaj ją w banku albo kantorze – kurs jest sztywny, bez prowizji, a karta poza Abidżanem i większymi miastami po prostu przestaje być opcją." — [IMIĘ NAZWISKO EKSPERTA], [STANOWISKO] ST.pl — [LINK LINKEDIN]

Historia Wybrzeża Kości Słoniowej

Od XV do XIX wieku na te tereny napływały ludy Akan, Baule, Senufo i Mandinka – i to ich potomkowie tworzą dziś kulturową mapę kraju, którą podróżny widzi w maskach, tkaninach i tańcach. Był to jednocześnie okres handlu kością słoniową i złotem z kupcami europejskimi, od którego kraj wziął nazwę.

W 1893 roku Francja utworzyła tu kolonię. Stolica wędrowała: najpierw Grand-Bassam, potem Bingerville, wreszcie Abidżan – i dlatego dziś w Grand-Bassam stoją pastelowe kolonialne budynki wpisane na listę UNESCO, a nie zwykła nadmorska zabudowa.

Niepodległość przyszła w 1960 roku. Pierwszym prezydentem został Félix Houphouët-Boigny, który rządził stabilnie do 1993 roku. To on w 1983 roku przeniósł oficjalną stolicę z Abidżanu do Jamusukro, swojego rodzinnego miasta – i to jego decyzja stoi za tym, że największy kościół świata wznosi się dziś nad sawanną, a nie nad laguną.

XXI wiek to okres stabilizacji, wzrostu gospodarczego i powrotu Abidżanu na pozycję kulturowej stolicy Afryki Zachodniej.

Kultura i obyczaje na Wybrzeżu Kości Słoniowej

Jest sześć rzeczy, które warto wiedzieć, zanim wysiądziesz z samolotu.

Powitanie jest obowiązkowe. Zanim zapytasz o cenę albo o drogę, powiedz „Bonjour, ça va?". Wejście w rozmowę od pytania czyta się tu jako brak wychowania, a nie jako oszczędność czasu.

Nie fotografuj wojska, policji ani budynków rządowych. Zakaz jest kategoryczny i obejmuje mosty w Abidżanie, pałac prezydencki, posterunki, żołnierzy i lotniska. To najczęstszy sposób, w jaki podróżny z telefonem w ręku ściąga na siebie poważne kłopoty.

Prawa ręka. Przedmioty, pieniądze i jedzenie ze wspólnej misy podaje się i bierze wyłącznie prawą dłonią. Lewa uchodzi za nieczystą.

Święte lasy i maski w regionie Man to tabu. Nigdy nie wchodź tam bez miejscowego przewodnika i bez zgody. To nie jest atrakcja turystyczna z biletem, a miejsce kultu.

Ubiór. Strój kąpielowy jest w porządku na plażach w Assinie i Grand-Bassam. W miastach i urzędach obowiązuje schludne ubranie zakrywające ramiona i kolana.

Pytaj o zgodę na zdjęcia ludzi. Za każdym razem.

Wieczory należą do Abidżanu. Zone 4, Rue Princesse w Yopougon, Cocody i Marcory to dzielnice, w których grają Coupé-Décalé, Zouglou i afrobeat, działają bary na dachach, plenerowe maquis i grille do białego rana. Kraj jest kolebką Coupé-Décalé i Zoblazo – to stąd te gatunki rozeszły się na cały kontynent.

Jakim językiem mówi się na Wybrzeżu Kości Słoniowej?

Językiem oficjalnym jest francuski – w urzędach, mediach, szkołach i biznesie. Znajomość angielskiego jest bardzo niska, więc bez podstaw francuskiego albo tłumacza w telefonie porozumiewanie się poza hotelem będzie trudne.

Obok francuskiego funkcjonuje nouchi – abidżański slang oparty na francuskim i językach lokalnych, którym mówi ulica i młodzież. Kilka zwrotów w nouchi robi tu lepsze wrażenie niż poprawna francuszczyzna. Z języków rdzennych najczęściej usłyszysz baoulé, dioulę, senoufo i bété.

Wiza na Wybrzeże Kości Słoniowej i formalności wjazdu

Tak, Polacy potrzebują wizy – i wyrabia się ją przed wylotem, nie na lotnisku.

Obowiązuje e-wiza, składana na oficjalnym portalu rządowym snedai.com, z opłatą uregulowaną cyfrowo. Po przylocie na lotnisko Félix Houphouët-Boigny w Abidżanie promesa wizowa zamieniana jest na stempel w paszporcie. Koszt to 73 EUR, około 310 PLN [DO WERYFIKACJI].

Do wniosku i do kontroli na lotnisku potrzebujesz:

• paszportu ważnego minimum 6 miesięcy od daty wjazdu [DO WERYFIKACJI],
• biletu powrotnego,
• potwierdzenia noclegu,
• międzynarodowej książeczki szczepień z wpisem o żółtej gorączce.

Wydrukuj promesę wizową i potwierdzenie noclegu na papierze. Zasięg na lotnisku to za słaba podstawa, żeby szukać maila w telefonie w kolejce do kontroli.

Zdrowie i szczepienia przed wyjazdem na Wybrzeże Kości Słoniowej

Szczepienie na żółtą gorączkę jest bezwzględnie obowiązkowe, a międzynarodowa książeczka szczepień jest na lotnisku w Abidżanie sprawdzana drobiazgowo. To nie jest zalecenie – to warunek wjazdu, a szczepienie wymaga wizyty w punkcie szczepień na kilka tygodni przed wylotem.

Zalecane dodatkowo: WZW A, WZW B, tężec, dur brzuszny, wścieklizna i meningokoki [DO WERYFIKACJI].

Malaria występuje w całym kraju przez cały rok, a ryzyko jest wysokie. Profilaktyka przeciwmalaryczna (wskazywany jest Malarone) [DO WERYFIKACJI] oraz repelent z zawartością DEET 30–50 procent są tu zalecane bezwzględnie. Konsultacja z lekarzem medycyny podróży to przy tym kierunku pierwszy punkt na liście przygotowań, nie ostatni.

Nie pij wody z kranu. Wyłącznie woda butelkowana fabrycznie – na miejscu popularna jest marka Awa.

Prywatne kliniki w Abidżanie stoją na dobrym poziomie, ale są bardzo drogie. Dlatego polisa musi mieć wysoką sumę gwarancyjną, minimum 200 000 PLN, oraz opcję ewakuacji medycznej [DO WERYFIKACJI]. Sprawdź też, czy Twoje ubezpieczenie obejmuje trekking górski, jeśli planujesz Mont Tonkpi, i pieszą wyprawę w dżungli w Parku Narodowym Taï.

Internet i karta SIM na Wybrzeżu Kości Słoniowej

Roaming na zasadach unijnych tutaj nie obowiązuje – Wybrzeże Kości Słoniowej leży poza Unią, więc bez wykupionego pakietu stawki za dane potrafią być bolesne. Najprościej kupić lokalną kartę SIM albo aktywować eSIM jeszcze przed wylotem.

Karta SIM albo eSIM z dużym pakietem danych (15–30 GB na miesiąc) kosztuje około 5000–10 000 XOF, czyli 32–65 PLN [DO WERYFIKACJI]. Zdecydowanym liderem zasięgu i prędkości jest Orange Côte d'Ivoire, alternatywy to MTN CI i Moov Africa CI.

Zasięg 4G i 5G w Abidżanie, Jamusukro, Grand-Bassam i San-Pédro jest bardzo dobry. Słabnie w dwóch miejscach, do których właśnie jedziesz: w dżungli Parku Narodowego Taï i w górach wokół Man. Trasę na te dwa odcinki warto mieć pobraną offline, a plan uzgodniony z przewodnikiem wcześniej.

Czy Wybrzeże Kości Słoniowej jest bezpieczne?

Tak – trasa turystyczna obejmująca Abidżan, Grand-Bassam, Assinie, Jamusukro, Man i Korhogo jest stabilna i bezpieczna przy zachowaniu standardowej czujności [DO WERYFIKACJI].

Trzy rzeczy, na które realnie trzeba uważać:

Kieszonkowcy na targowiskach w Abidżanie. Marché de Treichville i Adjamé to miejsca, w których plecak nosi się z przodu, a telefon zostaje w kieszeni. Nic nadzwyczajnego, taka sama zasada jak na każdym dużym targu na świecie.

Taksówki po nocnym wyjściu. Zamiast łapać przypadkowe auto z ulicy, zamawiaj przejazd przez Yango albo Ubera. Aplikacje działają w Abidżanie bez zarzutu i przy powrocie z Zone 4 nad ranem to najtańszy sposób uniknięcia kłopotu.

Zdjęcia obiektów wojskowych i policji. Ta sama zasada co w sekcji o obyczajach, bo to jedyna rzecz na tej liście, która potrafi skończyć się zatrzymaniem, a nie stratą portfela. Mosty w Abidżanie, pałac prezydencki, posterunki, lotniska – telefon w kieszeni.

Przed wyjazdem sprawdź aktualne komunikaty polskiego MSZ. Sytuacja w regionie potrafi się zmieniać szybciej niż treść jakiegokolwiek przewodnika.

Waluta i płatności na Wybrzeżu Kości Słoniowej

Waluta to frank CFA Afryki Zachodniej (XOF), powiązany z euro sztywnym kursem 1 EUR = 655,957 XOF [DO WERYFIKACJI]. W praktyce 1000 XOF to około 6,48 PLN [DO WERYFIKACJI].

Króluje gotówka i płatności mobilne. Banknoty euro wymienia się w bankach i kantorach bez prowizji, po kursie sztywnym – to najprostszy i najtańszy sposób zdobycia franków. Mobile money jest tu powszechne i używane do wszystkiego, od zakupów po przejazdy.

Karty wielowalutowe i zwykłe Visa oraz Mastercard działają w bankomatach największych banków (Ecobank, SGCI, NSIA) oraz w lepszych hotelach i supermarketach w Abidżanie [DO WERYFIKACJI]. Poza Abidżanem i większymi miastami zakładaj, że karta nie zadziała.

Praktyczny wniosek jest prosty: przywieź fizyczne euro, wymień część na miejscu w banku i trzymaj zapas franków w gotówce na przejazdy, maquis i wstępy do parków. Do Taï, Man i mniejszych miejscowości jedź z gotówką na cały pobyt.

Ile kosztuje wyjazd na Wybrzeże Kości Słoniowej?

Kwoty nie zawierają przelotu [DO WERYFIKACJI].

Ten budżet potrafi wywrócić jedna pozycja: wejścia do parków narodowych z przewodnikiem. Tropienie szympansów w Taï i wejście na Mont Tonkpi to koszty bez publikowanego cennika [DO WERYFIKACJI], a przy dwóch–trzech takich punktach w planie zaczynają one dominować w wydatkach. Drugi czynnik to Abidżan – restauracje i bary w Zone 4 mają ceny bliższe europejskim niż resztę kraju.

Zakupy i pamiątki z Wybrzeża Kości Słoniowej

• Tkanina pagne wax albo tkana szata kita ludu Akan – kolorowa bawełna, którą kupuje się na metry.
• Malowane tkaniny z Fakahy w stylu Senufo, kupowane w samej wiosce, bezpośrednio od malujących.
• Rzeźbione maski Senufo albo Guro – nowe, wykonane na sprzedaż.
• Kakao i rzemieślnicza czekolada z lokalnego ziarna. Najlepsza pamiątka z największego producenta kakao na świecie.
• Ceramika lepiona ręcznie i rzeźby w drewnie.
• Biżuteria z koralików i brązu.
• Puszka po piwie Bock Solibra – pamiątka za grosze, z psem w logo, klasyk każdego maquis.

I rzecz, która przy tym kierunku wymaga podkreślenia mocniej niż gdziekolwiek indziej: wywóz kości słoniowej jest kategorycznie zakazany międzynarodową konwencją CITES. Zakaz obejmuje też skóry zwierząt i żywe okazy gatunków chronionych. Kraj ma kość słoniową w nazwie i wcale nie oznacza to, że da się ją legalnie kupić i wywieźć – jest dokładnie odwrotnie.

Autentyczne maski i antyki wymagają certyfikatu wywozowego z Ministerstwa Kultury [DO WERYFIKACJI]. Kupując na targu, zapytaj wprost, czy przedmiot jest nowy – na nowe rzeźby certyfikat nie jest potrzebny.

Jak dojechać na Wybrzeże Kości Słoniowej i jak się po nim poruszać?

Bezpośrednich lotów z Polski nie ma. Do Abidżanu (lotnisko Félix Houphouët-Boigny, kod ABJ) leci się z przesiadką: Air France przez Paryż, TAP Air Portugal przez Lizbonę, Royal Air Maroc przez Casablankę, Brussels Airlines przez Brukselę albo Turkish Airlines [DO WERYFIKACJI].

Na miejscu w Abidżanie najprościej korzystać z aplikacji Yango i Uber – działają dobrze i rozwiązują problem dogadywania ceny. Tanie warianty to minibusy gbaka i taksówki dzielone wôro-wôro, którymi jeżdżą mieszkańcy: kosztują grosze, ale wymagają cierpliwości i orientacji w trasach.

Między miastami jeżdżą wygodne autokary dalekobieżne, obsługiwane między innymi przez przewoźników UTB i CTE [DO WERYFIKACJI]. To najsensowniejszy sposób pokonania większych odległości, na przykład z Abidżanu do Korhogo albo do Man.

Reszta trasy z tego przewodnika wymaga już własnego transportu i kogoś, kto zna drogę: dojazd do Lieupleu z mostem z lian, wejście do Parku Narodowego Taï, wodospady pod Man i wioska Fakaha pod Korhogo nie mają regularnych połączeń, a część z nich wymaga miejscowego przewodnika.