
znajdź wyjazd dla siebie
Nie znaleziono
Ups! Niestety aktualnie nie mamy żadnych wyjazdów w kryteriach Twojego wyszukiwania.
Śledź nasze kanały komunikacji, żeby być na bieżąco ze wszystkimi nowościami :)
Łukasz Radzikowski
Dlaczego warto jechać do Izraela Izraela nie da się zamknąć w jednej turystycznej szufladce. Na powierzchni mniejszej od województwa lubuskiego zmieściło się starożytne centrum trzech religii monoteistycznych, jedno z najnowocześniejszych miast Bliskiego Wschodu, rozległa pustynia z erozyjnymi kraterami i kurort nad Morzem Czerwonym z rafami koralowymi. Tel Awiw jest zjawiskiem samym w sobie: Tel Aviv Pride przyciąga ponad 250 tysięcy uczestników, kluby grają do południa, a ponad 4000 budynków w stylu Bauhaus — więcej niż gdziekolwiek indziej na świecie — tworzy „Białe Miasto” wpisane na listę UNESCO. Do tego dochodzi 14 km plaż wzdłuż wybrzeża śródziemnomorskiego. Jerozolima to zupełnie inny wymiar podróży. Stare Miasto na powierzchni 1 km² mieści Ścianę Płaczu, Bazylikę Grobu Pańskiego, Kopułę na Skale i meczet Al-Aksa. Widok z Góry Oliwnej o zachodzie słońca, gdy złota kopuła świeci nad kremowym kamieniem, robi wrażenie bez potrzeby żadnego filtra. Pustynia Negew i Krater Ramon oferują krajobraz przypominający powierzchnię innej planety — kolorowe warstwy skalne i jedno z najciemniejszych nieb w regionie. Ejlat ma jedną z najbardziej dostępnych raf koralowych na Bliskim Wschodzie oraz Czerwony Kanion — wąwóz wycięty w czerwonym piaskowcu.
Kluczowe informacje
Kiedy jechać — marzec–maj i wrzesień–listopad to najlepszy czas: przyjemne temperatury bez skrajnych upałów. Lato (czerwiec–sierpień) jest znośne na wybrzeżu w Tel Awiwie, ale na pustyni i nad Morzem Martwym temperatura przekracza 45°C.
Waluta — nowy szekel izraelski (ILS / ₪). Kurs orientacyjny: 1 ILS ≈ 1,08 PLN, czyli 100 ILS ≈ 108 PLN [DO WERYFIKACJI]. Karty oraz Apple Pay i Google Pay działają niemal wszędzie.
ETA-IL — elektroniczne zezwolenie wjazdowe wymagane przed wylotem. Koszt: 25 ILS (ok. 27 PLN) [DO WERYFIKACJI], ważne 2 lata, wielokrotne wjazdy do 90 dni. Wniosek składa się przez oficjalny portal rządu Izraela. Tradycyjna wiza nie jest wymagana, ale ETA-IL już tak.
Internet — bardzo dobry zasięg 4G/5G w miastach i wzdłuż głównych tras pustynnych. Główni operatorzy to Partner, Cellcom i Pelephone.
Główne kierunki — Tel Awiw–Jaffa, Jerozolima (Stare Miasto), Masada, Morze Martwe, Krater Ramon, Hajfa i Akka, Ejlat i Czerwony Kanion.
Ile dni — minimum 7 dni na Tel Awiw, Jerozolimę i Morze Martwe, 14 dni na pełny obwód z Galileą, Wzgórzami Golan i Negewem.
Budżet dzienny — od 220–350 PLN backpackersko (200–320 ILS: hostel, jedzenie uliczne, autobus) do 550–900 PLN komfortowo (500–830 ILS: hotel, restauracje, wynajem auta na pustynię) [DO WERYFIKACJI]. To jeden z droższych kierunków bliskowschodnich.
Co zobaczyć
Tel Awiw–Jaffa — Florentin z kolorowymi muralami i industrialnym street artem, Rothschild Boulevard z kawiarniami pod figowcami, 14 km plaż. Jaffa to stary arabski port z uliczkami nazwanymi znakami zodiaku, galerią z wiszącym drzewkiem pomarańczowym i targiem antyków. Nocne życie skupia się przy Rothschild: kluby techno (Block, Slippers), bary plażowe i restauracje na dachach.
Jerozolima — w Starym Mieście: Ściana Płaczu (jedyna zachowana pozostałość Drugiej Świątyni), Bazylika Grobu Pańskiego, złota Kopuła na Skale z X wieku i arabski souk w Dzielnicy Muzułmańskiej. Widok z Góry Oliwnej. Targ Mahane Yehuda w dzień to przyprawy, chałwa i świeże owoce, nocą zmienia się w strefę pubową.
Masada — antyczna twierdza Heroda na płaskowyżu 450 m nad doliną Morza Martwego. Wschód słońca widziany Szlakiem Węża (wyjście o 4:30) lub po dojeździe kolejką linową, z widokiem na lazurowe Morze Martwe i Wzgórza Moab po stronie jordańskiej.
Morze Martwe (Ein Bokek, Ein Gedi) — najniższy punkt na Ziemi (-430 m p.p.m.), zasolenie ponad 30%, dryfowanie bez wysiłku. Lecznicze błoto działa jak naturalna maseczka. Słone formacje wyłaniające się z wody wychodzą najlepiej przy niskim słońcu.
Krater Ramon (Makhtesh Ramon) — 40 km długości, największy erozyjny krater na Ziemi (nie wulkaniczny). Krawędź przy Mitzpe Ramon opada pionowo na kilkaset metrów, a w środku czekają kolorowe warstwy skalne, kaniony, ślady dinozaurów i jeden z najlepszych punktów do obserwacji nieba w regionie.
Hajfa i Akka — Ogrody Bahaickie to 19 tarasów opadających kaskadowo ze wzgórza Karmel ku morzu. Akka to portowe miasto krzyżowców z podziemnymi tunelami templariuszy, murami z XVIII wieku i arabskim soukiem.
Galilea i Wzgórza Golan — Jezioro Kinneret (Galilejskie) oferuje rejsy łodziami i kajaki na rzece Jordan. Banias to kanion z wodospadem i pozostałościami świątyni greckiej przy źródle Jordanu. Na Wzgórzach Golan czekają winnice, pola lawendy i panoramy w stronę Syrii.
Ejlat i Czerwony Kanion — Ejlat leży nad Morzem Czerwonym z rafami koralowymi tuż przy plaży miejskiej. Czerwony Kanion, 10 km na północ, to wąwóz z czerwonego piaskowca z drabinkami i poręczami — przejście zajmuje około 30 minut, a miejscami wąwóz zwęża się do kilkudziesięciu centymetrów.
Sugerowane trasy
Izrael jest niewielki — z Warszawy do Ejlatu to jakby przejechać ok. 500 km — i dobrze skomunikowany. Kluczowy element planowania to Szabat (od piątkowego wieczoru do sobotniego wieczoru), który wyłącza transport publiczny w większości kraju.
7 dni, wersja skrócona: Tel Awiw 2 dni (Jaffa, Florentin, plaże, targ Karmel, nocne życie przy Rothschild) → Jerozolima 2 dni (Stare Miasto, Ściana Płaczu, Bazylika Grobu Pańskiego, Góra Oliwna, Mahane Yehuda wieczorem) → Masada i Morze Martwe 1 dzień → Hajfa i Akka 1 dzień → powrót do Tel Awiwu.
14 dni, wersja z naturą: Tel Awiw 2 dni → Hajfa 1 dzień (Ogrody Bahaickie) → Akka 1 dzień → Nazaret i Kinneret 1 dzień → Wzgórza Golan i Banias 1 dzień → Jerozolima 3 dni → Masada i Ein Gedi 1 dzień → Mitzpe Ramon i Krater Ramon 1 dzień → Park Timna 1 dzień → Ejlat i Czerwony Kanion 2 dni.
Wynajem auta jest niezbędny na pustynię Negew i Wzgórza Golan, natomiast transport publiczny w zupełności wystarcza do zwiedzania Tel Awiwu i Jerozolimy. W trakcie Szabatu wyręcza go Sherut lub aplikacja Gett.
Ciekawostki
Linia brzegowa Morza Martwego jest najniżej położonym odkrytym punktem na lądzie na Ziemi, ponad 430 m poniżej poziomu morza.
Tel Awiw ma ponad 4000 budynków w stylu Bauhaus — więcej niż jakiekolwiek inne miasto na świecie; "Białe Miasto" jest wpisane na listę UNESCO.
Izrael jest światowym liderem pod względem liczby startupów technologicznych na mieszkańca — rejon Gush Dan bywa nazywany Silicon Wadi.
Tel Aviv Pride Parade przyciąga ponad 250 tysięcy uczestników i jest największą paradą równości na Bliskim Wschodzie.
System nawadniania kropelkowego wynaleziony w Izraelu umożliwił intensywną uprawę roślin na pustyni Negew.
Kraj ma więcej muzeów na mieszkańca niż jakiekolwiek inne państwo świata.
Krater Ramon nie jest kraterem wulkanicznym — powstał wyłącznie w wyniku erozji i jest największym takim tworem geologicznym na Ziemi.
Służba wojskowa jest obowiązkowa dla mężczyzn (2,5 roku) i kobiet (2 lata); uzbrojeni żołnierze są normalnym widokiem w przestrzeni publicznej.
Przy wjeździe stempla nie wbija się do paszportu — zamiast tego wydawana jest niebieska karta graniczna (Border Control Pass).
Izraelska branża winiarska liczy ponad 3000 lat; winnice na Wzgórzach Golan i w Negewie produkują dziś wina klasy premium.
Banknoty izraelskie mają oznaczenia w alfabecie Braille'a.
Wzgórza Golan i Krater Ramon należą do najlepszych na Bliskim Wschodzie miejsc do obserwacji nocnego nieba.
Kuchnia
Kuchnia izraelska łączy smaki bliskowschodnie, śródziemnomorskie i żydowskie — sefardyjskie (tradycja Żydów z Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej) oraz aszkenazyjskie (tradycja ze wschodniej Europy). Wspólnym mianownikiem są świeże warzywa, oliwa z oliwek, ciecierzyca, pasta sezamowa (tahina), cytrusy oraz przyprawy: za'atar, sumak, baharat.
Jedzenie uliczne to jeden z pierwszych powodów, dla których warto tu przyjechać. Falafel — chrupiące kulki z ciecierzycy i ziół w ciepłej picie z tahiną, sałatką i kiszonkami — dobry rozpoznaje się po intensywnie zielonym wnętrzu. Sabich — pita ze smażonym bakłażanem, gotowanym jajkiem, tahiną i pikantną ambą z mango — to specjalność przywieziona przez irackich Żydów. Shawarma z obracającego się rusztu podawana z humusem i frytkami w laffa. Shakshuka, czyli jajka gotowane w pikantnym sosie pomidorowym z papryką i kuminem na żeliwnej patelni, sprawdza się jako śniadanie, kolacja i lekarstwo na kaca jednocześnie.
Z dań głównych warto spróbować hummusu prosto z hummusiy — wyspecjalizowanego lokalu, gdzie podaje się go ciepłego, aksamitnego, z oliwą — to zaskoczenie dla każdego, kto znał wcześniej tylko wersję ze słoika. Chraime — ryba duszona w pikantnym sosie z czerwonej papryki i pomidorów — to specjał sefardyjski. Meze, czyli system małych przystawek: mutabbal, labneh z za'atarem, tabbouleh i marynowane oliwki, często pojawia się jako kilkanaście talerzyków przed głównym daniem.
Na słodko warto spróbować malabi — puddingu z mleka ryżowego z syropem różanym i wiórkami kokosowymi — oraz chałwy z tahiny w dziesiątkach smaków, najlepszej na targu Mahane Yehuda. Do picia: arak z lodem i wodą (mętnieje na biało) do hummusu i meze, limonana, czyli zmielona lemoniada ze świeżą miętą, oraz kawa z kardamonem parzona po turecku, typowa dla tradycji arabskiej i druzyjskiej na północy kraju.
Klimat
Izrael ma dwa klimaty: śródziemnomorski na wybrzeżu i północy (gorące, suche lata, łagodne i deszczowe zimy) oraz pustynny na południu (Negew, Morze Martwe, Ejlat — skrajne upały latem, praktycznie zero opadów). Marzec–maj i wrzesień–listopad to optymalne okna wyjazdowe. Zima jest atrakcyjna i bez tłumów, natomiast lipiec–sierpień na pustyni, nad Morzem Martwym i w Judei oznacza ponad 40–45°C, co wyklucza trekking w środku dnia.
| Miesiąc | Tel Awiw / Wybrzeże (°C) | Jerozolima (°C) | Ejlat / M. Martwe (°C) | Ocena |
|---|---|---|---|---|
| :-: | :-: | :-: | :-: | :-: |
| Styczeń | 13–18, deszcze | 8–12, możliwy śnieg | 20–24 | Zima, bez tłumów |
| Luty | 14–19, deszcze | 9–13 | 20–25 | Purim, kwiaty w Negewie |
| Marzec | 16–22 | 11–17 | 23–30 | Wiosna, dobry czas na pustynię |
| Kwiecień | 19–25 | 14–21 | 28–35 | Bardzo dobry, Pesach |
| Maj | 22–28 | 18–25 | 32–38 | Doskonały, ciepłe morze |
| Czerwiec | 26–31 | 21–28 | 36–42 | Gorąco, plaże i Tel Awiw |
| Lipiec | 28–33 | 23–30 | 38–44 | Szczyt lata, pustynia odradzana |
| Sierpień | 28–33 | 23–30 | 38–44 | Szczyt lata, Pride, tłumy |
| Wrzesień | 27–31 | 22–28 | 35–40 | Dobry, chłodniejsze noce |
| Październik | 24–28 | 18–24 | 30–36 | Bardzo dobry, Sukkot |
| Listopad | 19–23 | 13–19 | 24–30 | Bardzo dobry, bez tłumów |
| Grudzień | 14–19, deszcze | 9–14 | 20–24 | Zima, Chanuka |
Historia
Ziemia Izraela jest jednym z najdawniej zamieszkanych regionów świata, przez który przez tysiąclecia przebiegały szlaki handlowe i pielgrzymkowe kolejnych cywilizacji: Kanaanejczyków, Egipcjan, Hebrajczyków, Asyryjczyków, Babilończyków, Persów, Greków, Rzymian i Arabów.
Królestwo Dawida i Salomona w X wieku p.n.e. oraz budowa Pierwszej Świątyni w Jerozolimie są punktem odniesienia dla trzech religii jednocześnie. Zburzenie Drugiej Świątyni przez Rzymian w 70 roku n.e. rozpoczęło wielowiekową diasporę żydowską — Zachodnia Ściana, czyli Ściana Płaczu, jest jej jedyną zachowaną pozostałością.
W kolejnych wiekach ziemią rządzili kolejno Bizantyjczycy, Arabowie, krzyżowcy (stąd Akka z tunelami templariuszy), Mamelucy i Ottomanie. Deklaracja Balfoura z 1917 roku i brytyjski Mandat Palestyny otworzyły drogę kolejnym falom imigracji żydowskiej (Alija). Proklamowanie niepodległości Izraela przez Dawida Ben Guriona 14 maja 1948 roku i natychmiastowy wybuch pierwszej wojny arabsko-izraelskiej zdefiniowały polityczną rzeczywistość regionu na dekady. Wojny 1967 roku (sześciodniowa, w wyniku której Izrael przejął Zachodni Brzeg, Wzgórza Golan i całą Jerozolimę) oraz 1973 roku (Jom Kippur) stanowią bezpośrednie tło współczesnej sytuacji w regionie.
Kultura i obyczaje
Izrael jest krajem kontrastu między głęboko religijną tradycją a silnie świecką kulturą miejską. Tel Awiw i Jerozolima to niemal dwa odrębne światy, a między nimi znajdują się druzyjskie wioski na północy, arabskie miasteczka i beduińskie obozowiska na południu.
Szabat (od piątkowego wieczoru do sobotniego wieczoru) jest kluczowym elementem logistyki podróży. W miastach z tradycyjną większością żydowską nie działa transport publiczny, a sklepy i atrakcje mają ograniczone godziny otwarcia. Nie wolno wjeżdżać samochodem do ortodoksyjnej dzielnicy Mea Shearim w Jerozolimie — drogi są wtedy blokowane. Windy sabatowe w hotelach zatrzymują się automatycznie na każdym piętrze. W Tel Awiwie Szabat jest zauważalnie bardziej liberalny.
W miejscach kultu obowiązują zakryte ramiona i kolana — dotyczy to Ściany Płaczu, Bazyliki Grobu Pańskiego i meczetu Al-Aksa (dostęp do niego bywa ograniczony). Mężczyźni przy Ścianie Płaczu nakładają jarmułkę, dostępną przy wejściu. Nie warto fotografować chasydów w Szabat bez zgody ani personelu wojskowego przy punktach kontrolnych.
Izraelczycy bywają bezpośredni, głośni i asertywni — chutzpah to cecha kulturowa, nie brak manier. Negocjowanie cen na arabskich soukach jest normą, w sklepach sieciowych ceny są stałe. Na lotnisku Ben Guriona pytania kontroli bezpieczeństwa są szczegółowe i bezpośrednie — warto odpowiadać spokojnie i zgodnie z prawdą.
Język
Językami urzędowymi są hebrajski (oficjalny) i arabski (status specjalny). Angielski jest powszechnie i dobrze rozumiany przez większość mieszkańców miast, w turystyce i w instytucjach. Tablice drogowe są opisane w trzech językach: hebrajskim, arabskim i angielskim.
| Po polsku | Zapis hebrajski | Wymowa fonetyczna |
|---|---|---|
| :-: | :-: | :-: |
| Cześć / Pokój | שָׁלוֹם | Szalom |
| Dziękuję | תּוֹדָה | Toda |
| Dziękuję bardzo | תּוֹדָה רַבָּה | Toda raba |
| Proszę / Nie ma za co | בְּבַקָּשָׁה | Bevakasza |
| Przepraszam | סְלִיחָה | Slicha |
| Tak / Nie | כֵּן / לֹא | Ken / Lo |
| Ile to kosztuje? | כַּמָּה זֶה עוֹלֶה? | Kama ze ole? |
| Wszystko OK | סַבַּבָּה | Sababa |
| Wyśmienicie! | אַחְלָה | Achla |
| Gdzie jest...? | אֵיפֹה...? | Ejfo...? |
Wiza i formalności
Polscy obywatele nie potrzebują tradycyjnej wizy, ale przed wyjazdem obowiązkowo trzeba uzyskać elektroniczne zezwolenie wjazdowe ETA-IL (Electronic Travel Authorization). Wniosek składa się przez oficjalny portal rządu Izraela — warto unikać stron pośredników.
Koszt to 25 ILS, czyli ok. 27 PLN [DO WERYFIKACJI]. Zezwolenie jest ważne 2 lata lub do wygaśnięcia paszportu, z możliwością wielokrotnych wjazdów turystycznych do 90 dni. Wniosek warto złożyć minimum kilka dni przed wylotem.
Paszport musi być ważny minimum 6 miesięcy od wjazdu. Stempla nie wbija się do paszportu — wydawana jest niebieska karta graniczna (Border Control Pass), którą trzeba zachować do końca pobytu. Osoby z wpisami Libanu, Syrii, Iraku, Iranu lub Jemenu w paszporcie mogą napotkać dodatkowe pytania — w takiej sytuacji lepiej podróżować z aktualnym paszportem bez tych wpisów.
Kontrola bezpieczeństwa na lotnisku Ben Guriona jest szczegółowa: funkcjonariusze pytają wprost o cel podróży, miejsca noclegów i kontakty w Izraelu. Warto odpowiadać spokojnie, krótko i zgodnie z prawdą.
Zdrowie i szczepienia
Przy bezpośrednim przylocie z Polski nie ma obowiązkowych szczepień. Zalecane są WZW A, WZW B oraz aktualizacja szczepienia przeciw tężcowi. Szczepienia rutynowe (MMR) powinny być aktualne.
Woda z kranu jest w pełni zdatna do picia w całym Izraelu i spełnia wysokie normy sanitarne — warto nosić przy sobie wielorazową butelkę i uzupełniać ją w darmowych poidełkach miejskich.
Główne zagrożenia to udar słoneczny i odwodnienie, szczególnie na pustyni Negew i nad Morzem Martwym w lecie — nakrycie głowy, minimum 3 litry wody dziennie na trasach pustynnych i filtr SPF 50+ są tu niezbędne. Nad Morzem Martwym nie wchodzi się do wody z otwartymi ranami (solanka intensywnie piecze), nie zanurza się twarzy ani oczu, a po wyjściu trzeba spłukać sól. Na pustynnych szlakach zdarzają się ukąszenia węży i skorpionów — nie wkłada się rąk pod kamienie.
Koszty opieki medycznej w Izraelu są bardzo wysokie, dlatego obowiązkowa jest polisa na wysokie sumy gwarancyjne. Numery alarmowe: pogotowie 101, policja 100, straż pożarna 102.
Internet i SIM
Izrael ma jeden z najlepszych zasięgów sieci komórkowej na świecie: bardzo dobre 4G/5G w miastach, na wybrzeżu, w Galilei, na Wzgórzach Golan i wzdłuż głównych tras pustynnych. Zasięg bywa ograniczony jedynie w najgłębszych wąwozach Negewu.
Trzej główni operatorzy to Partner, Cellcom i Pelephone. Starter z 20–50 GB kosztuje ok. 50–90 ILS, czyli ok. 54–97 PLN [DO WERYFIKACJI] — kupuje się go na lotniskach lub w salonach, potrzebny jest paszport. eSIM aktywowane jeszcze przed wylotem oferują Airalo i podobni dostawcy. Mapy offline (Google Maps lub Maps.me) są niezbędne na pustynnych szlakach i w Kraterze Ramon.
Bezpieczeństwo
Pod względem przestępczości pospolitej Izrael jest bardzo bezpieczny — Tel Awiw i Jerozolima są bezpieczne dla osób podróżujących samotnie i dla kobiet. Sytuacja geopolityczna bywa jednak zmienna, dlatego przed każdym wyjazdem warto sprawdzić aktualne komunikaty polskiego MSZ (gov.pl) i rozważyć rejestrację w systemie Odyseusz [DO WERYFIKACJI — sprawdzić aktualny status ostrzeżeń przed planowaniem trasy].
Obszary odradzane lub objęte ograniczeniami obejmują strefę przygraniczną z Libanem i Syrią, bezpośrednie sąsiedztwo Strefy Gazy oraz wybrane rejony Zachodniego Brzegu — sytuacja w tych miejscach zmienia się i wymaga bieżącej weryfikacji [DO WERYFIKACJI]. Przy alarmie rakietowym (Czerwony Alert / Tzeva Adom, sygnalizowanym też przez aplikację mobilną) zalecenie MSZ i lokalnych służb jest jednoznaczne: natychmiast schronić się w najbliższym schronie lub budynku o betonowej konstrukcji.
Przestępczość pospolita jest minimalna, ale warto mieć zainstalowaną aplikację Red Alert i wiedzieć, gdzie znajduje się najbliższy schron od miejsca noclegu. Nie fotografuje się posterunków wojskowych, infrastruktury granicznej ani demonstracji. Przy punktach kontrolnych należy zachować spokój i stosować się do poleceń służb mundurowych.
Ta sekcja opisuje wyłącznie fakty i zalecenia służb, bez oceny podłoża czy przebiegu konfliktu — decyzję o wyjeździe warto opierać na aktualnym komunikacie MSZ w dniu planowania podróży.
Waluta i płatności
Walutą jest nowy szekel izraelski (ILS, znak ₪). Kurs orientacyjny: 1 ILS ≈ 1,08 PLN, 100 ILS ≈ 108 PLN [DO WERYFIKACJI].
System płatniczy jest bardzo rozwinięty: karty Visa i Mastercard, płatności zbliżeniowe (Apple Pay, Google Pay) i Revolut działają bez problemu w niemal wszystkich restauracjach, sklepach, hotelach, muzeach i atrakcjach. Gotówka przydaje się rzadko — głównie na małych arabskich bazarach i u drobnych ulicznych sprzedawców.
Bankomaty są powszechne — przy wypłacie warto odrzucać opcję DCC i wybierać obciążenie w ILS. Kursy na lotnisku są gorsze niż w mieście; w Tel Awiwie działają kantory bez prowizji.
Ceny i budżet
Falafel w picie z budki: 15–25 ILS (ok. 16–27 PLN)
Sabich lub shawarma: 30–55 ILS (ok. 32–59 PLN)
Hummus z pity w hummusiy: 30–50 ILS (ok. 32–54 PLN)
Shakshuka w kawiarni: 45–70 ILS (ok. 49–76 PLN)
Kolacja w restauracji średniej klasy: 80–150 ILS za osobę (ok. 86–162 PLN)
Kawa (latte): 20–35 ILS (ok. 22–38 PLN)
Piwo Goldstar w barze: 25–45 ILS (ok. 27–49 PLN)
Woda butelkowana 1,5 l: 8–15 ILS (ok. 9–16 PLN)
Dormitorium w hostelu: od 80–130 ILS (ok. 86–140 PLN)
Pokój prywatny w hostelu lub tanie Airbnb: 180–350 ILS (ok. 194–378 PLN)
Hotel 3* w centrum Tel Awiwu lub Jerozolimy: 400–800 ILS (ok. 432–864 PLN)
Bilet wstępu na Masadę (pieszo): 29 ILS (ok. 31 PLN)
Bilet do muzeum: 30–60 ILS (ok. 32–65 PLN)
Autobus lub pociąg intercity: 20–50 ILS (ok. 22–54 PLN)
Taksówka Gett w mieście: 30–80 ILS (ok. 32–86 PLN)
ETA-IL: 25 ILS (ok. 27 PLN) [DO WERYFIKACJI]
Zakupy i pamiątki
Warto przywieźć kosmetyki z minerałami z Morza Martwego (Ahava, Sea of Spa — oryginalne najlepiej kupować bezpośrednio w Izraelu), izraelską chałwę z targu Mahane Yehuda w dziesiątkach smaków, przyprawy za'atar, sumak i baharat, ambę i tahinę w hermetycznym opakowaniu, wino z Wzgórz Golan lub winnicy w Negewie, oliwę z oliwek z Galilei lub Judei, ręcznie malowaną ceramikę ormiańską z Jerozolimy oraz izraelski arak.
Nie wolno wywozić antyków i artefaktów archeologicznych bez certyfikatu Israel Antiquities Authority (IAA) — handel nielegalnymi antykami jest przestępstwem ściganym międzynarodowo. Nie wywozi się też chronionych gatunków fauny i flory morskiej z Ejlatu, w tym koralowców i muszli gatunków chronionych.
Komunikacja i transport
Z Polski dostępne są bezpośrednie loty z Warszawy (LOT, Wizz Air, Ryanair), Krakowa, Katowic, Poznania i Wrocławia do Tel Awiwu (lotnisko Ben Gurion, TLV) lub Ejlatu (Ramon Airport, ETM). Lot Warszawa–Tel Awiw trwa ok. 3,5–4 godziny — to jeden z najlepiej dostępnych z Polski kierunków bliskowschodnich.
Transport publiczny obsługuje karta Rav-Kav lub aplikacje Moovit i HopOn — obejmują one pociągi Israel Railways, autobusy Egged i Dan oraz tramwaje. Pociąg z lotniska Ben Gurion do Tel Awiwu zajmuje 22 minuty, a trasa Tel Awiw–Jerozolima 35 minut. Trasy pustynne (Negew, Ejlat, Wzgórza Golan) wymagają wynajętego auta lub zorganizowanej wycieczki.
W Szabat (od piątkowego wieczoru do sobotniego wieczoru) transport publiczny nie kursuje w większości kraju. Dostępne pozostają Sherut (taksówki zbiorowe na stałych trasach), taksówki Gett oraz — w Tel Awiwie — darmowe linie miejskie. Warto planować z wyprzedzeniem, bo spontaniczne przemieszczanie się w Szabat bywa kłopotliwe.
Wyjazd grupowy z ST.pl przy pierwszej podróży do Izraela to wygodne rozwiązanie, zwłaszcza gdy w planie jest Jerozolima z jej złożoną logistyką pieszą, pustynia i Szabat — sytuacje, w których doświadczony przewodnik znający lokalne realia realnie ułatwia podróż.

